Birtist i Morgunblaðinu þann  7. desember, 1999 - Aðsent efni

 Leikskólar

Áskorun til borgarstjóra Reykjavíkur

Leikskólinn er meira en geymslustaður fyrir börnin, segir Hulda Rún Mortensen Reynisdóttir, því leikskólakennarar eru að leggja grunninn fyrir framtíð barnanna.

UNDANFARIN misseri hefur umræðan um starfsmannavanda Leikskólanna á höfuðborgarsvæðinu aukist og er svo komið að borgarstjórn sér sig tilneydda til að segja upp dvalarsamningum barna og gera við foreldra nýja samninga með öðrum skilmálum en áður. Þeir sem eitthvað hafa fylgst með umræðunni undanfarið vita hvað málið snýst um og ekki síður þeir sem lent hafa í þeim hrakningum að börnin þeirra eru send heim og foreldrar verða að finna önnur úrræði fyrir börnin svo að þeir komist til vinnu sinnar.

En eitt atriði í allri þessari umræðu hefur alveg gleymst og eru það blessuð börnin sem í þessum sviptingum lenda. Lítið hefur verið rætt um þau áhrif sem þessar breytingar hafa á þroska þeirra og það óöryggi sem þessi óvissa veldur þeim.

Nú er það svo, að starfsmannavandamál á leikskólum er ekkert nýtt fyrirbæri í leikskólum á Reykjavíkursvæðinu. Undanfarin ár hafa verið miklar mannabreytingar á fjölmörgum leikskólum og hefur það kveðið svo rammt að, að á nokkrum þeirra er nýtt starfsfólk að byrja og hætta stundum með mánaða millibili. Börnin á þeim leikskólum sem þannig er háttað hjá verða skiljanlega mjög óörugg og jafnvel hætta að reyna að tengjast starfsfólkinu því það verður hvort sem er farið fljótlega. Oft hefur þetta loðað við stærri leikskólana því þar vantar fleira fólk og til að fólk sé ánægt í vinnunni og árangur náist þarf stjórnunin að vera góð og samvinnan á milli starfsfólks, hvort sem það er faglært eða ófaglært að vera á jafnréttisgrundvelli. En því miður er það allt of oft ekki raunin.

En hvers vegna er ástandið nú í dag svona sérstaklega slæmt og áberandi. Sjálfsagt eru fyrir því margar ástæður og ólíkar og ekki bara þær sem hér hafa verið upptaldar. Einn veigamikill þáttur í þessari starfsmannavöntun á leikskólum í dag eru auðvitað launin.

Atvinnuleysi á Íslandi hefur verið með minnsta móti upp á síðkastið? Fólki sem áður vann á leikskólum, býðst nú hærri laun fyrir að afgreiða í sjoppum og dæla bensíni á bíla (með fullri virðingu fyrir þeim sem það gera).

Á leikskólum í dag er gífurlegt álag á hvern starfsmann að sjá um allt upp í 8 barngildi á aldrinum 3-6 ára, þó svo að engin mannekla sé. Hver starfsmaður þarf að geta aðstoðað hvert barn og sjá um að það fái sínum daglegu þörfum fullnægt, að hjálpa þeim sem erfa munu jörðina að uppgötva heiminn og aðstoða þau í að þroskast og verða sjálfstæðir einstaklingar. Börnin eru það dýrmætasta sem við eigum og það er á okkar ábyrgð að þau fái þroskast og dafnað. Með breyttum aðstæðum á vinnumarkaðnum og stórfelldri aukningu kvenna í atvinnuþátttöku hefur það orðið raunin að börn eru send á leikskóla á meðan foreldrar stunda vinnu sína. Sú þróun er mjög góð svo langt sem hún nær. En það er ekki nóg að byggja fleiri og stærri leikskóla.

Á leikskólum þarf að vera starfsfólk sem hefur áhuga á starfi með börnum og faglegan grunn. Því að leikskólinn er meira en geymslustaður fyrir börnin. Leikskólakennarar eru að leggja grunninn fyrir framtíð barnanna og er hægt að líkja þessu við hús í smíðum. Alltaf er byrjað á grunni byggingar og ef sá grunnur er ekki traustur, þá er hætta á að byggingin gefi sig með tímanum. Eftir því sem fleiri börn eru í leikskóla og leikskólum fjölgar, ætti sú vinna sem fram fer þar að verða sýnilegri, því að það er varla sú fjölskylda til í dag sem ekki er með barn á leikskóla eða þekkir barn sem er á leikskóla. En þrátt fyrir þessa breytingu heyra nú leikskólakennaranemar það frá borgarstjóra vorum Ingibjörgu Sólrúnu að hægt væri að nota borgarstarfsmenn sem lítið hafa að gera á vetrum til að hlaupa inn í starf leikskólakennara til að bjarga málunum á meðan ástandið er svona slæmt. Og við erum undrandi á því hvað leikskólakennarar hafa lág laun?

Er þá ekki eins hægt að nota borgarstarfsmenn sem lítið hafa að gera til að hjúkra sjúkum á sjúkrahúsum í stað þess að loka deildum? Nýjustu fréttir eru svo þær að hækka eigi leikskólagjöldin svo að hægt sé að borga hærri laun og laða að fleira starfsfólk en hugsanlega að auka barngildi á hvern starfsmann. Er á það bætandi? Ef rekstraraðili leikskólanna í Reykjavík hefur ekki meiri þekkingu og álit á starfinu sem unnið er á leikskólunum í dag og því starfsfólki sem þar vinnur, þá getum við alveg eins lokað Leikskólaskorinni við Kennaraháskóla Íslands og sent nemendur heim, því til hvers að taka háskólagráðu í uppeldi á börnum ef þetta er viðhorf tilvonandi vinnuveitenda? Því til glöggvunar er hægt að benda á að þeir sem vinna við tölvur og hvers konar dauða hluti sem ekki tengjast mannlegum samskiptum eru yfirleitt betur borgaðir heldur en þeir sem starfa við umönnun eða uppeldi á lifandi mannverum, hvort sem það er hjúkrunarfólk, sjúkraliðar, kennarar eða leikskólakennarar. Í dag er málum þannig háttað að þeir sem ákveða að vinna á leikskólum gera þetta af hugsjón og áhuga en augljóslega ekki fyrir launin.

Sem verðandi leikskólakennari skora ég á borgarstjóra Reykjavíkur að kynna sér betur það starf sem unnið er á leikskólum og það gífurlega álag sem hvílir á starfsmönnum þeirra í vinnu á hverjum degi, í þeirri von um að það skili sér í breytingu til batnaðar í málum starfsmanna leikskólanna, foreldra og ekki síst barnanna, sem allt leikskólastarfið á að snúast um.

Höfundur er nemi við Kennaraháskóla Íslands, leikskólaskor.